ITO – Kompozit Sektör Raporu


Kompozit borular üzerine merakımı gidermek için internette gezinirken buluğum bir kaynağı paylaşmak istedim. İstanbul Ticaret Odasının Aralık 2006’da yayınladığı, Ozan Arıcasoy tarafından hazırlanan Kompozit Sektör Raporu aldı rapor. İçerisinde birçok konuyu barındırıyor. İlk bölümde kompozit malzemeler  ve üretim yöntemleri hakkında detaylı ve görselli bilgiler verilmiş. Çeşitli sektörlerde kompozit malzemelerin kullanımından da bahsedilmiş. İkinci bölümde ise Dünyada ve Türkiyede kompozit sektöründen bahsedilmiş. Kompozit malzemeler , üretim yöntemleri ve söktördeki yeri konusunda aratırşma yapanlara çok yardımı olacağını düşünüyorum. Bu nedenle paylaşmak istedim.

İTO – Kompozit Sektörü

Reklamlar

Reçine İnfüzyonunun Uygulanması


Evet arkadaşlar kalıbı da tamamladık. Artık reçineyi kalıbın içerisine emdirmeye geldi sıra. Burada şunları söylemem gerek, kalıbın hazırlanışında anlatmıştım biz spiral boru yerine terazi hortumu [ Ayrı bir komedi :] kullandığımız için boruya delikleri kendimiz açtık. Vakum esnasında da vakum torbası esnek olduğundan delikleri kapattı. Bizde delikleri elimizle açmaya çalıştık. Orada gördüğünüz eller o delikleri açık tutmak için yani bunlar ne yapıyor demeyin sonra 🙂 Video torbalamadan önce bitiyor, malesef bizde farkedemedik kaydın durduğunu yoksa çok güzel bir video olacaktı ama olmadı işte. Kalıplama aşamalarının bittiği yerden sonrasını da kalıp hazırlık yazısında paylaşmıştım oradan da inceleyebilirsiniz.
(https://umitkirenci.wordpress.com/2011/09/13/kalip-hazirlama/)

Umarım burada anlattığım uygulama ve yöntemler projelerinde kullanacak arkadaşlara yardımcı olur. Teknik olarak da elimden geldiğince birşeyler paylaşmaya çalıştım. Bir projenin anlatımını da tamamlamış oldum.
Faydalı olmak dileğiyle…

Reçine İnfüzyon Uygulaması:

İnfüzyon’a hazırlık


    Kalıbı hazırladıktan sonra sıra infüzyon işlemine geldi. Kalıbın yüzeyini macunladığımız için kurumasını beklemek durumundaydık ama proje teslim gününe yaklaştığımız için fazla bekleyemedik. Macun daha uzun süre beklediğinde taslaşıyor ve daha dayanıklı bir katman oluşuyor. Bunu neden söylediğimi projenin son kısmında daha iyi anlayacaksınız.

—İnfüzyona Hazırlık—

Artık infüzyon hazırlıklarına başlayabiliriz. Tüm malzemeler ve kalıp hazır. İnfüzyon işleminde kullanacağımız malzemler şöyle:
-Reçine
-Sertleştirici
-Hızlandırıcı
– Kalıp Ayrıcı
– Jelkot
– Takviye Malzemesi
– Çift Taraflı Bant
– Spiral Sarma
– Plastik hortum
– Soyma Kumaşı
– Reçine yayılma ağı
– Vakum torbası

Tüm malzemeleri tedarik ettikten sonra işleme  başlayayabiliriz. İşlemi anlatmadan önce yukarıda sıraladığım malzemeleri tek tek tanıtacağım ve projemizde alternatif olarak ne kullanıp kullanmadığımı belirteceğim. Çünkü bazılarını temin etmek bizim için zor oldu kimiside pahalıydı. Bizde elimizdeki kullanacak birşeyler yapmaya çalıştık.

  • Reçine:
    Kürlendiğinde tam sert forma dönüşen, yüksek molekül ağırlıklı sıvı organik polimer maddelerdir.
  • Sertleştirici:
    Teknik anlamda başlatıcılara verilen isimdir.Reçine veya jelkotlara ilave edildikten sonra reçine içindeki hızlandırıcı (promotör) ile etkileşerek aktif oksijen radikali açığa çıkartarak sertleşme reaksiyonunu başlatırlar.

    Sertleştirici oranı %0,2–3,0 arasında kullanılan reçine, katalizörün konsantrasyonuna göre büyük değişlik gösterir. Yüksek sertleştirici oranı hızlı jel süresi verir. Örneğin MEK-P, BPO vb.

    Sertleştiriciler kullanıcılar arasında katalizör olarak da ifade edilmektedir.

  • Hızlandırıcı:
    Reçine ile karıştırıldığında, reçinenin içindeki katalizör ile arasındaki kimyasal reaksiyonu ve polimerizasyonu hızlandıracak olan bir malzemedir. Hareket verici (Promoter) olarak da tanımlanır.
  • Kalıp Ayırıcı:
    Kalıbın yüzeyine uygulandıktan sonra kalıp ile ürün arasında bariyer oluşturarak alınacak ürünün kalıba bağlanmasını-yapışmasını engelleyen vaks veya polimer esaslı madde.
  • Jelkot:
    Özel amaçlı poliester reçinesi esaslı, üstün özelliklere sahip, renkli veya şeffaf üst katmanı oluşturan maddedir. Jelkot kompozit ürünlerin en önemli bileşenidir. Jelkot kompozitin yüzeyinde bir kalkan olarak, ürünü sert kimyasallardan, hava koşullarından ve aşınmaya karşı korur. Ayrıca herhangi bir ürünün veya bir bölümün görünür yüzü olduğu için kozmetik açıdan önem taşımaktadır.
  • Takviye Malzemesi:
    Kompozit ve laminantlarda kullanılan sıvı matris (reçine)’yi desteklemek için kullanılan elyaf malzemelere verilen genel isim.
  • Çift Taraflı Bant:
    Vakum işlemi esnasında sızdırmazlık sağmalak için kullanılan, iki tarafıda yapıştırıcı özellikte bir bant çeşidi.
  • Soyma Kumaşı:
    Naylon, teflon, silikon veya poliester esaslı çıkartılabilir, yapışmaz kumaş türü. Laminatın son katının üzerine uygulanır ve sertleştikten sonra çıkartılarak, ürüne düzgün ince dokulu yüzey kazandıran malzeme.
  • Reçine Yayılma Ağı:
    İnfüzyon uygulamasında reçinenin homojen olarak yayılmasını sağlayan ağ yapısındaki malzeme.
  • Vakum Torbası:
    Vakum torbalama ve vakum reçine infüzyon yöntemlerinde yatırmanın üzerine yerleştirilen genelde naylon yapıda yüksek uzama ve dayanıma sahip film.
( KAYNAK: http://www.poliya.com.tr/ )
 

Projede işlemde kullanılacak gerçek malzemelerin bir kısmı kullanamadık , bir kısmını da ise benzeri ürünlerden faydalandık.
Örneğin;

– Soyma Kumaşı kullanmadık: Bu durum üründen vakum torbası ,hortum, ağ gibi ürünleri daha zor çıkarmamıza neden oldu. O kumaşı Balıkesir’de bulamadık, internetten alıp getirmek için ise zamanımız olmadı.

– Spiral sarma kullanmadık: Onun yerine terazi hortumu denen, şefaf esnek plasktikteki hormu kullandık. Spiralin heryerinden hava girebileceği için mükemmel çalışıyor. Biz de eşit ve sağlıklı vakum yapabilmesi için hortumun belli yerlerine falçata ile kesikler attık,delikler açtık. Bilginiz olsun mümkün olduğunca sık ve büyük yarıklar açın sonra emiş zorlanıyor.

– Yayılma ağı: Bunu için ise profesyonel bir ürü yerine, dış cephe izolasyoncunların sıvayı izolasyon köpüğüne tutturmak için kullandığı yayılma ağına çok benzeyen bir ağ kullandık. Sorunsuz bir şekilde çalıştı. Nalburlarda bulabilirsiniz.

Kalıbın Yapımı


Balıkesir Demirciler çarşısında bir paket, ( 20 adet ) stropor aldıktan sonra kalıbın makietin ölçülerine göre bir kütük hazırladık. Bu da stroporları, ağaç tutkalı ile yapıştırarak yaptık. Gayet sağlam oldu. Eğer tutkalı çok ince film şeklinde sürerseniz çok hızlı kuruyor.

Artık kalıbı oymaya başlayabiliriz. Hocamızın bize verdiği 1/72 tekne maketinin kalıbını çıkartmamız gerekiyordu. Bu ölçek bize çok küçük geldi ve daha büyüğünü yapalım dedik. 1/36’da karar kıldık ve ölçleri almaya başladık. Elimizde teknenin 3D modeli olmadı için ölçü almak bir işkenceye dönüştü. En sonunda modelin alçı kalıbını alalım dedik en azından ölçü almamız kolaylaşır. Onca işin arasında tekne maketinin birde alçı kalıbını çıkardık. Bu şekilde ölçü almamız daha kolay oldu. Zaten hepsini almak mümkün değil, temel ölçüler alıp, gerisini göz ve el koordinasyonuna bırakıyorsunuz. 🙂

Kalıbı hazırlarken kullandığımız malzemeler;
-Falçata
-Tornavida
-Tel Fırça ( Kaba yüzeyleri çok güzel yumuşatıyor.)
-Boya Fırçası: Tozları temizlemek için

Kalıbın hazırlanış aşamaları:

Bu slayt gösterisi için JavaScript gerekir.

Kalıbın hazırlanışında karşılaştığımız önemli bir problem o eğimli bölgeleri nasıl düzgün bir şekilde yapacağımızdı. Onun için de, önce CNC tezgaz işler gibi, belirlediğimiz ölçülerde kademe kademe belirli yüksekliklerde oyuklar açtık. Merdiven gibi bir yüzey oluştu diyebiliri. O noktadan sonra işe tel fırça girdi ve resimde gördüğünüz güzel yüzeyi oluşturdu. Eğimi nasıl tutturdunuz derseniz, el ve göz koordinasyonuyla tabiki 🙂

Kalıp Malzemesinin Şeçimi


İnfüzyon tekniği ile kompozitten tekne yapımı ödevini aldıktan sonra aklıma ilk gelen şey; kalıbı nasıl yapacağımızdı. Çok çeşitli yöntemler var tabiki. Ekonomik,kolay işlenebilir, reçine ve diğer kimyasallarla reaksiyon göstermeyecek bir mazleme seçmemiz gerekiyordu. Ahşap desek, işlemesi zor, alçı desek onun içinde de bir kalıp lazım. Stropor da reçine ile reaksiyon gösteriyor, eriyordu. Kalıbı haricinde alçı en ucuzu, ahşap biraz daha pahalı, stropor ise daha pahalıydı ama  bütün bu etmenleri dikkate alırsak en uygunu o görünüyordu. Okulun atölye şartlarında bizim için en önemli parametre, maliyetinden önce işlenebilirliği oldu. Stropor hertürlü sert nesne ile oyulabiliyordu. Düşünülmesi gereken tek bir faktör kaldı o da reçinenin stropora temasını kesmekti. Onu da macun ile sağladık. Bant kullanmakta yeterli oluyordu ama yüzyde katlanmalar olur diye istemedik. Macun güzel de oldu.

  Aslında kalıp malzemesinin seçiminde göz ardı edilemeyecek bir diğer önemli etmen ise neyi, ne kadar ve nasıl üreteceğinize göre belirlenir… Biz ise en fazla bir iki numune yapacaktık.

” Soldaki resim kullandığımız tekne maketi. 1/72 ölçeğinde. Biz çok küçük olacağı düşüncesiyle 2 kat büyütüp, 1/36 ölçeğinde bir kalıp hazırladık. Hem kalıbını hazırlaması daha kolay olacaktı. “

Sonunda kalıbı hazırladık !


Kalıbın son Hali         Sonunda vakum infüzyon uygulayacağımız kalıbı hazırladık. Artık sınavların da bitmesiyle bu konuya  ağırlık vereceğim. Çünkü benim için önemli bir proje bu. Her baktığımda kalıbı daha çok beğenir oluyorum 🙂  Genel konu hakkında birşeyler yazmıştım. Artık projenin içine girmenin vakti geldi de geçiyor…

        İlk olarak bu kalıbın nasıl yapıldığını anlatarak başlayalım…